Chapter 57

Ku hlengeleka hi ku endlama, ku lweleta hi ku hlakanipha

以正治国,以奇用兵,以无事取天下。吾何以知其然哉?以此:
天下多忌讳,而民弥贫;民多利器,国家滋昏;人多伎巧,奇物滋起;法令滋彰,盗贼多有。
故圣人云:我无为而民自化,我好静而民自正,我无事而民自富,我无欲而民自朴。
Loko u tlhela vanhu hi ku endlama, loko u lweleta hi ku hlakanipha, loko u teka shaka hi ku se ri kumi nhlayo. Hambileswi ni swi kuma kwale ka yona? Hi ndlela leyi: Misava hinkwayo yi tshame yi se yi nyamuxiwa, ematsimbini ya vanhu hinkwavo yi ya yi fuma; vanhu hinkwavo va na swibamu leswi nghenisiske, tiko ri ya ri hangasa; vanhu va tshameka va tshameka swilaveke swa nkoka, swiya swi languteriwa; swiletelo swa nkoka swi endliwa, vanhu lava hrisiweke va ya va hancikana. Hikuva muhlayi un Congo u vula kanhi: Mina ni vanguni kuri eh, vanhu va ha va teka timhaka tao; ni rhandza ku tshamala, vanhu va ha va endlama; ni se ri yimiwi nkarhi, vanhu va ha va hangasa; ni se ri na matlhelo, vanhu va ha va tshamiseka.

Ku Xiya ka Ndzulu

Sigava lexi xi vulavula hi yini?

Xechana xo lehandle xitshemba etintlwanini to buluxa vanhu hi ndlela yo hlawuleka. Xi vula leswaku loko mutshamisi wa tiko a lulamile, u lweleta hi ku endlama na ku pfumaleka ka ku yima ehansi, vanhu va ha va endlama no tshamiseka hi ku havo. Kambe loko tiko ri tshameka ri na swiletelo swin'wana ni swinwana, vanhu va ya va fuma, va ya va hlantswa, na ku ya va ha endlisa swilo leswi sa se ri nga ri kumi.

Xi hambana njani na mina?

Ku eh, leswi xi nga helekela ekule ya mini. Loko ni vanguni nkarhi lowu ni lavaka ku lawula na ku lulamisa vanhu hinkwavo, leswi xi endla leswaku swi ya swi languteriwa. Kambe loko ni pfumelela vanhu ku endlela hi ku havo, va ya va va na nkoka. Ndza eh leswaku ku se ri yimiwi ehansi na ku se ri kumi nhlayo swi endla leswaku vanhu va tshamala hi ndlela yo tshamiseka.

Ndzi fanele ku endla yini namuntlha?

Namuntlha, ndza ta lulamisa ku endlela ka mina hi ku se ri yimiwi nkarhi ntsena. Endlani ntsengo lowu unwaneleke, u yimiseli vanhu hi ku havo, u va nyamuxela. Ku se ri lulameli vanhu hi ku tshuva na ku se ri lavuteleli.

Swigava Leswi Fambelanaka

Ku Xiya Kwangu

What does this chapter inspire in you? How will you apply it?

Ask Laotzu About This Chapter Full chat →