Chapter 51
Ko e Tao Ne Fanongoi 'a Ngaue Kotoa
Original
道之尊，德之贵，夫莫之命而常自然。
故道生之，德畜之，长之育之，亭之毒之，养之覆之。生而不有，为而不恃，长而不宰，是谓玄德。
Liliu
'E 'alu hake 'a e Tao 'i he mal'ine, 'e hake mo e to'utangata 'i he ma'uma'uma. 'E 'ikai ke ne fiema'u ha taha ke ne fuakina, ka 'e hoko 'o fai faka-Tonga.
Ko ia, 'e fanongoi 'e he Tao 'a ngaue kotoa, 'e tapuaki 'e he to'utangata. 'E ne toe lelei ange 'a kinautolu, 'e ne tokanga'i, 'e ne fakahaohao, 'e ne malu, 'e ne tapuaki, 'e ne si'i. Na'e fanongo 'a ia, ka 'e 'ikai ke ne kaia'i; na'e ngāue, ka 'e 'ikai ke ne fanononopā; na'e pule, ka 'e 'ikai ke ne faka'efiafi. Ko e to'utangata lahi 'o e fu'u fā'au faka-Tonga.
Fakakaukau Loloto
Ko e hā ʻa e vahe ni?
Ko e Lao 'o e Faka-Tonga 'oku ne fakamatala pe 'e hoko pe 'e Tao 'i he famili mo e fefuofua 'o e me'a kotoa. 'Oku ne pehe 'oku ne fanongoi 'a ngaue kotoa, 'o ne tapuaki, 'o ne faka'uhinga, 'o ne langa, 'o ne faka'esia. 'Oku ne fakahā 'oku tāpui 'a e me'a kotoa 'e he Tao mo e to'utangata, ka 'e 'ikai ke ne fiema'u ha pule fakafanongo.
ʻOku fēfē hono fekauʻaki mo au?
Na'á ku 'ilo'i 'oku maheni 'a e ngāue kotoa 'i hoku mo'ui. Ka 'i he ta'u 'o e taimi, 'oku 'i ai ha me'a lahi 'a'e nai 'i he ta'engatá. 'Oku ou 'ilo 'oku maheni ke ou fie pule, ke ou fie fakamanava'i 'a e me'a kotoa. Ka 'e hoko ai 'a e Lao 'o e Faka-Tonga ke fakamolemole, ke ou 'afio pe 'o tuku kehe ha me'a. 'Oku ou ako he 'uhinga 'o e tapuaki mo e fakafiefia.
Ko e hā ʻe ngāue ai au ʻapongipongi?
'I he 'aho ni, 'e ou teuteu ha fika lelei 'o e ngāue 'i hoku va'a, 'o 'ikai ke ou fie fakamanava'i 'a ia. 'E ou fakamanako ke ou toe siosio ange, 'o tāpui ange e ngāue 'i he founga ta'etū 'a e Tao.
Ngaahi Vahe Fekauʻaki
Hoku Fakakaukau
What does this chapter inspire in you? How will you apply it?