Chapter 20
Të Na Ndäyä
Âyë
绝学无忧。唯之与阿，相去几何？善之与恶，相去若何？人之所畏，不可不畏。荒兮其未央哉！
众人熙熙，如享太牢，如春登台。我独泊兮其未兆，如婴儿之未孩；累累兮若无所归。
众人皆有余，而我独若遗。我愚人之心也哉！沌沌兮！
俗人昭昭，我独昏昏。俗人察察，我独闷闷。澹兮其若海，飂兮若无止。
众人皆有以，而我独顽且鄙。我独异于人，而贵食母。
众人熙熙，如享太牢，如春登台。我独泊兮其未兆，如婴儿之未孩；累累兮若无所归。
众人皆有余，而我独若遗。我愚人之心也哉！沌沌兮！
俗人昭昭，我独昏昏。俗人察察，我独闷闷。澹兮其若海，飂兮若无止。
众人皆有以，而我独顽且鄙。我独异于人，而贵食母。
Fängö
Kpe tënë na ndäyä! Mbïgi na gbïngö, lo gï ka na nî? Nzön na gbâ, lo gï ka na nî? Mbïgi na nî ti ë ngbâ të, lo ti ë ngbâ të. Mbîrï-wângo tî lo kpäa na ngbanga!
Mben yë na bi, amû âyi okpä, amû âyi lâ tî finngö. Ngbä mï na nyö tî lo, o yânga tî lo pëpëe, o na âyi mbâ tî lo tî ë wâ; bîngö ndo tî lo, o lo na ë ngbâ ndâli!
Mben yë na sâ tî lo, ndo na lëkü tî lo. Ngbä mï na bîngö ndo tî mô!
Mben yë na wûlë tî lo, ngbä mï na hûnï. Mben yë na wûlë tî lo, ngbä mï na nîngï. Nyö pëpëe tî lo na ndû tî âyi yë, li tî lo na pëpëe tî ë tîngo.
Mben yë na nî tî lo, ngbä mï na nyö ndo tî mô, na hûnï nîngï. Ngbä mï na bîngö tî lo, lo lo tî gbâ nzön na lo.
Mben yë na bi, amû âyi okpä, amû âyi lâ tî finngö. Ngbä mï na nyö tî lo, o yânga tî lo pëpëe, o na âyi mbâ tî lo tî ë wâ; bîngö ndo tî lo, o lo na ë ngbâ ndâli!
Mben yë na sâ tî lo, ndo na lëkü tî lo. Ngbä mï na bîngö ndo tî mô!
Mben yë na wûlë tî lo, ngbä mï na hûnï. Mben yë na wûlë tî lo, ngbä mï na nîngï. Nyö pëpëe tî lo na ndû tî âyi yë, li tî lo na pëpëe tî ë tîngo.
Mben yë na nî tî lo, ngbä mï na nyö ndo tî mô, na hûnï nîngï. Ngbä mï na bîngö tî lo, lo lo tî gbâ nzön na lo.
Maküngö tî pücü
Gu zo sï lo nde?
Bâ tî lo na wûlë ngâ na bîngö ndo tî mben yë. Lo na sï na bîngö tî lo amû âyi nî tî lo, lo na gbâa tî lo lëkü tî âyi mbâ. Ngbä lo na bîngö ndo tî ë wâ tî lo, na li pëpëe, na hûnï, na nyö ndo tî âyi yë. Lo na sï na lo ti lo tî âyi nzön na lo, amû âyi mbâ tî lo.
Kuo särngö tî mî?
Këkë tî mï na wûlë nî na bîngö ndo tî mben yë. Këkë tî mï na bîngö âyi lëkü tî mben yë na bîngö ndâ tî mô. Ngbä mï na sï na nî tî mï, na lo na ndû tî âyi yë.
Ï ga tî î mîngi tî azo?
Sï tî lo mbîrï-wângo tî bîngö âyi lëkü, amû âyi âyi nzön na nzön, na bîngö ndo tî lo tî ë wâ tî lo.
Âsärngö tî âyângâ
Të ë ngbangbi tî mî
Särngö hîî wü âkûi tî mî kua? Kuo âkua âyamba tî mî lo?