Chapter 28
Llank'aysiyata riqsishpaq
Original
知其白，守其黑，为天下式。为天下式，常德不忒，复归于无极。
知其荣，守其辱，为天下谷。为天下谷，常德乃足，复归于朴。
朴散则为器，圣人用之则为官长。故大制不割。
Tikray
Ukhu Yuyay
Kay raki imamanta rimaqta?
Kay sillukunapiqa qhawarispa kanku llank'aysiyata riqsishpaq, chichayllapa sasaqayta qatariykuq kawsaywan kaynin. Kayqa nispan Tukuy Kamachiypi ñan kaynin kawsayniyqa mana sayanqchu, wiñaypaq wiñaymanam kutiykushan tawa quyllur rurun kawsayman. Chaylla yanaqaytapuni riqsishpaq, yanaqaytapuni chichayllapa kawsayta qatariykuq, kayqa Tukuy Kamachiypi t'ijrasqa kanman kawsayqa mana turiyyanqchu, kutiykushan mana kikinpipas mana kikinpipas kayllapa. Chaylla suyuytapuni riqsishpaq, suyuytapuni chichayllapa sasaqayta qatariykuq, kayqa Tukuy Kamachiypi pukllikuypaq kanman kawsayqa sumaq kawsaywan puniyuq kanman, kutiykushan sumaq llank'aymanta. Sumaq llank'ayqa chhikaypis kachkaq, runa simiypi qhariqkunaqa chaywanmi kamachiykunata churanku, sumaq kamachiyqa mananñam pipasqa akllayta munanqchu.
Imaynatataq kay ñuqaman tupan?
Ñoqa yuyarispa kani llank'aysiyata riqsishaypa, ñoqa munashaypa chichayllapa llank'ayta, llank'aypas qunqayllayta. Kay sillukuqa ñoqa qhawachikun manaraq allinlla kawsayman sirkayta, mana qunqayllapa kaypaq, mana yanaqayllapa kaypaq. Ñoqanpis wiñaypaq wiñaymanam kutiykushan tawa quyllur rurun kawsayman, kikillan kawsayniywan. Chayqa nispanmi ñoqa qhawarispa kani sumaq kamachiyqa mana pipasqa akllayta munanqchu, chayraykuqa mananñam pipasqa akllanqata munanqchu.
Kunan p'unchaw imatataq ruwanay?
Kunan p'unchayqa kikinllaypi qhawaykuq kayku imaymana llank'aysiyatawan, imaymana chichayllapa sasaqayta qatariykuq. ¿Llank'aysiyata riqsishani? ¿Yanaqaytapuni kawsashani? ¿Suyuytapuni kawsashani? Chay imakunaqa ama supaychu kachun, chukipaq puriykuq kachun. Sapa puniyuq kaykuqkunaqwan kayqa ama llank'aysiyata akllayta munaqchu, chayraykuqa allinlla kawsaypiqa ama pipasqa akllayta munanqchu.
Kikin Rakikuna
Ñuqapa Yuyayni
What does this chapter inspire in you? How will you apply it?