Capítulo 31
Le máakbate yuumankil le xamaanooboobo
Ts'áakab
君子居则贵左，用兵则贵右。兵者不祥之器，非君子之器，不得已而用之，恬淡为上。胜而不美，而美之者，是乐杀人。夫乐杀人者，则不可以得志于天下矣。
吉事尚左，凶事尚右。偏将军居左，上将军居右，言以丧礼处之。杀人之众，以哀悲泣之，战胜以丧礼处之。
Bey sáan k'áat anil
Bix k'a'abet
¿Taak u t'àan le junp'éel k'áatechelo'?
Le xamaanoobo' kuxtal máan t'aan k'ex u yeetel le Jàasvàanilo'. Le ba'ax ku na'ats'atik le kuxtal máan t'aan bey: le máansáanal kuxtal k'uchk'íintaj u xanab, le kuxtal yàanal k'uchk'íintaj u ts'íimol. Le máakbate kuxtal máan t'aan k'ex u ma' u máansáanal kuxtal máan t'aan, bey k'uchk'íintaj u yáantike'ex ti' le kaajal kuxtalo'. Le kaajal kuxtal ka a je'el kab kaxtik le xamaanoobo', kex ma' a k'uchik u yúuntik le kaajal kuxtalo'. Kex ku k'uchk'íintaj u yúuchik le ba'ax ku túumben tso'olalo' bey ka k'uchk'íintaj u yúuntik le kuxtal p'àatak máako'.
Ta'an u xáant in wáanil?
Le kuxtal kex ku na'ats'atik weenika'an in wíiniko' ti' le Jàasvàanil ti' le ba'ax kex ma' u báaxal. Kex ku na'ats'atik weenika'an in wíiniko' ti' le ba'ax ma' u báaxal. In nojk'íinilo' ku k'uchk'íintaj u yúuntik le kuxtal tu yáanal p'àatak áak'fñoomo', bey le kuxtal ku tàantike'ex ti' le Jàasvàanilo'. Le kuxtal ku ch'a'iko' in wíiniko' bey tso'olal, kex ku na'ats'atik weenika'an in wíiniko' ti' le Jàasvàanilo'.
Ba'ax k'áatij wenáajo' ho'olal?
Hunab k'uch a na'ats'ik ma' u báaxal. Wa a k'uchk'íintaj u k'áatik u yeetel le Jàasvàanilo' ti' le ba'ax kex ma' u báaxal, a bin a bejts'ik ba'ax tu p'àatak áak'fñoomo'. A bin a p'áatik u yeetel le Jàasvàanil ti' le kaajal kuxtal, bey ka k'uchk'íintaj a je'eltik le ba'ax ku túumben tso'olalo'.
Kaambal u yáax k'o'ol
In k'iinmixáan
Ta'an u yúuchul le kaambalo'? Ta'an u chukpahal jaatsil kuxtal?