Chapter 38
Bubyelejilo bupite tabufwilu munya, bualu bua buewu buvua bulemu
Original
上德不德，是以有德；下德不失德，是以无德。
上德无为而无以为；下德为之而有以为。上仁为之而无以为；上义为之而有以为。上礼为之而莫之应，则攘臂而扔之。
故失道而后德，失德而后仁，失仁而后义，失义而后礼。夫礼者，忠信之薄，而乱之首。
前识者，道之华，而愚之始。是以大丈夫处其厚，不居其薄；处其实，不居其华。故去彼取此。
上德无为而无以为；下德为之而有以为。上仁为之而无以为；上义为之而有以为。上礼为之而莫之应，则攘臂而扔之。
故失道而后德，失德而后仁，失仁而后义，失义而后礼。夫礼者，忠信之薄，而乱之首。
前识者，道之华，而愚之始。是以大丈夫处其厚，不居其薄；处其实，不居其华。故去彼取此。
Kulongesha
Bubyelejilo bupite tabufwilu munya, bualu bua buewu buvua bulemu; bubylejilo bua pansi buvua ne kushikama ne bupite bwa kubifwilu, bualu bua buewu tabufwilu. Bubylejilo bupite buenza tapi ne kuva ne tshilema tshia kuenzela; bubylejilo bua pansi buenza ne kuva ne tshilema tshia kuenzela. Lufwilu lululu buenza tapi ne kuva ne tshilema tshia kuenzela; mitemwa mya bilungo mienga buenza ne kuva ne tshilema tshia kuenzela. Ndambo ya munda ye uenza ne kuva ne tshilema, ne kanu kanua kakuitabua, kadi bualu bua kuumikisha ne kubandisha.
Bualu bua bî, panu pa kulamaisha Mulongà, bubylejilo buvudisha; panu pa kulamaisha bubylejilo, lufwilu luvudisha; panu pa kulamaisha lufwilu, mitemwa mya bilungo myavudisha; panu pa kulamaisha mitemwa mya bilungo, ndambo ya munda yavudisha. Ndambo ya munda ye yi bualu bwa kuenzapaluka kua lufwilu ne kulamaisha, ne bualu bwa kubandisha bualu bua bûshi. Ba ne bumenji bua kuva ne bualu bwa pianshi buona bupite bwa Mulongà, bualu bua bî bua kubandisha buji. Bualu bua bî, ba ne tshilema tshia bualu tshipite tabikale pambi ya bupite buewu; bakale kulu ya bualu, tapikale pambi ya bupite bualu. Bualu bua bî, kokesha bua kumpata bubifwilu ne kubandisha bua kujima.
Bualu bua bî, panu pa kulamaisha Mulongà, bubylejilo buvudisha; panu pa kulamaisha bubylejilo, lufwilu luvudisha; panu pa kulamaisha lufwilu, mitemwa mya bilungo myavudisha; panu pa kulamaisha mitemwa mya bilungo, ndambo ya munda yavudisha. Ndambo ya munda ye yi bualu bwa kuenzapaluka kua lufwilu ne kulamaisha, ne bualu bwa kubandisha bualu bua bûshi. Ba ne bumenji bua kuva ne bualu bwa pianshi buona bupite bwa Mulongà, bualu bua bî bua kubandisha buji. Bualu bua bî, ba ne tshilema tshia bualu tshipite tabikale pambi ya bupite buewu; bakale kulu ya bualu, tapikale pambi ya bupite bualu. Bualu bua bî, kokesha bua kumpata bubifwilu ne kubandisha bua kujima.
Kufwaya Mûno
Bisabu Bilingane
Kufwaya Kwangu
What does this chapter inspire in you? How will you apply it?