Chapter 42
तद्विद्या एकं जनयति
मूलम्
道生一，一生二，二生三，三生万物。万物负阴而抱阳，冲气以为和。
人之所恶，唯孤、寡、不谷，而王公以为称。故物或损之而益，或益之而损。
人之所教，我亦教之。强梁者不得其死，吾将以为教父。
人之所恶，唯孤、寡、不谷，而王公以为称。故物或损之而益，或益之而损。
人之所教，我亦教之。强梁者不得其死，吾将以为教父。
अनुवादः
तद्विद्या एकं जनयति, एकं द्वे जनयति, द्वे त्रीणि जनयन्ति, त्रीणि सर्वभूतानि जनयन्ति। सर्वभूतानि यिनि च आश्रित्य वर्तन्ते तद्विद्यायां सम्पृक्तानि भवन्ति, तद्विद्या च तेषां समाधिं करोति। लोकः एकाकी, अल्पज्ञः, अस्वस्थश्च भवति, किन्तु राजानः स्वयं एतानि नामानि स्वीकुर्वन्ति। अतः वस्तूनि अल्पैः वर्धन्ते, बहुभिः ह्रस्वन्ति च। अन्यैः उपदिष्टं मयापि उपदिष्टं भवति। बलिनः मरणं न प्राप्नुवन्ति, इदं मया उपदेशात्मकं मूलं कृतं भवति।
गहनचिन्तनम्
इदं प्रकरणं किं वर्णयति?
तद्विद्यात् एकं उत्पद्यते, तस्मात् द्वे, तस्मात् त्रीणि, तस्मात् सर्वभूतानि। भूतानि छायां च उष्णतां च धारयन्ति, तद्विद्या च तेषां समतां करोति।
इदं मत्सम्बन्धि किम्?
अहं एकाकी अस्मि किन्तु एतत् मम बलं भवति। यदा अहं स्वीकरोमि तदा लाभः आगच्छति, यदा न्यूनतां करोमि तदा वृद्धिः भवति।
अद्य किं करवाणि?
आज अहं स्वस्य अल्पतां स्वीकरिष्यामि, न्यूनतां निन्दिष्यामि च यतः तद्विद्या एकाकिनः मार्गेण वर्धते।
सम्बद्धाध्यायाः
मम चिन्तनम्
एषः अध्यायः वः किं प्रेरयति? यूयं तत् कथं प्रयोक्ष्यध्वे?